Peperplant water geven zonder hem te verdrinken: pepers en tomaten in potten

Vier uur 's middags, eind juli, een balkon op het zuiden. De peper hangt erbij alsof hij al een week niets kreeg. Je haalt de gieter.

Wacht even. Steek eerst een vinger in de pot.

Slap om vier uur is geen dorst

Een plant die in de namiddag hangt, kan gewoon warm hebben. Dat tijdelijke hangen is een bescherming: de plant houdt minder blad in de zon en spaart zo vocht. Tegen de avond staat hij weer recht.

Het verschil zie je de volgende ochtend. Hangt de plant er om acht uur nog altijd slap bij, na een koele nacht, dan is het echte droogte. Staat hij weer recht, dan was het hitte.

De eenvoudigste test: steek je vinger tot aan het tweede kootje in de grond. Voelt het vochtig, dan is het hangen tijdelijk. Is het droog, geef dan water.

Wie een slappe plant in natte grond toch water geeft, maakt het net erger. Hangen doet een plant namelijk ook als hij te nat staat.

Waarom te nat zo snel misgaat

Wortels ademen. Te veel water verdrijft de zuurstof uit de grond, de fijne wortels sterven af, en dan kan de plant geen water meer opnemen. Het eerste teken is vergeling of slap hangen van de onderste en binnenste bladeren. Een verdronken plant ziet er dus uit als een plant met dorst, en de reflex is nog meer water.

In een Belgische zomer is dat geen theoretisch risico. Na een paar grijze, koele dagen verdampt een pot nauwelijks iets, terwijl de gewoonte om elke avond de gieter te pakken blijft.

Voelen, niet kijken

Het bovenste laagje potgrond droogt snel en ziet er dan dor uit, terwijl het een paar centimeter lager nog nat is. Kijken zegt dus weinig.

Voel op ongeveer een derde van de diepte van de pot. Is het daar droog, dan geef je water. Voor een pot van 30 centimeter is dat een hele vinger diep, en dieper dan de meeste mensen voelen.

Voor grote potten werkt een houten stokje beter. Steek het tot op de bodem van de pot: vochtige grond blijft eraan kleven of verkleurt het hout. Laat het stokje gerust in de pot zitten.

En dan is er het gewicht. Til de pot geregeld op en vergelijk met net na het gieten. Een nat potje van 9 centimeter voel je meteen. Bij een emmer van 20 liter wordt dat een kwestie van even kantelen. Wil je het precies weten, zet de pot één keer op de personenweegschaal net na een grondige gietbeurt, en één keer als hij echt droog aanvoelt. Tussen die twee getallen zit je hele gietschema.

Bij mij zijn de hangbakken de waarschuwing. Die hangen altijd als eerste slap, en dan weet ik dat de rest ook water nodig heeft.

Hoe je giet

Geef in één keer genoeg. Vul de pot tot aan de rand, laat het water wegzakken en doe het nog eens. Stop net voor of zodra er water uit de gaten onderaan komt.

Meer hoeft niet. In een proef voor de RHS met petunia's in potten en hangmanden groeiden de planten goed met de helft van het water dat de grond helemaal verzadigde. Te veel water gaf net slechtere planten. Een pot hoeft na het gieten dus niet te druppen. Een petunia is geen tomaat, maar het principe geldt: water dat onderaan wegloopt, heeft de plant niet gebruikt.

Een uitzondering: potgrond die helemaal is uitgedroogd. Veen stoot water af als het kurkdroog is. Het water loopt dan tussen de pot en de wortelkluit naar beneden, komt onderaan uit de gaten en laat het midden van de kluit droog. Het lijkt of je genoeg gegeven hebt. Zet zo'n pot in een emmer of een bak water en laat hem opzuigen. Dat kan een uur of langer duren.

De schotel

Een schotel onder een pot op het balkon is handig voor je vloer en slecht voor je wortels, als je hem vergeet.

Gebruik in de zomer gerust schotels, maar maak ze een paar uur na het gieten leeg. In de winter haal je ze helemaal weg. Staand water in een schotel trekt bovendien rouwmuggen aan.

Nog een mythe die je hier kwijt kunt: een laag grind of potscherven onderin de pot voor de afwatering. Water zakt niet makkelijk van een fijne laag naar een grove laag. De potgrond boven het grind moet eerst verzadigd zijn voor er iets doorloopt. Het grind houdt de natte laag dus net hoger in de pot. Wat wel nodig is: gaten in de bodem.

Balkon en vensterbank zijn twee verschillende planten

Dezelfde peper vraagt op twee plekken iets totaal anders.

Op een balkon drogen potten veel sneller uit. Op het zuiden en westen sneller dan op het noorden en oosten, terracotta sneller dan plastic, en een metalen pot warmt in de zon op en bakt de grond. Daar komt wind bij, en een open balkon vangt er meer van dan een ommuurde tuin. Een balkon onder een overkapping krijgt bovendien geen druppel van een regenachtige Belgische zomer. In droge, warme weken kan een pot elke dag of om de dag water nodig hebben.

Hangbakken zijn het uiterste. Weinig grond, veel wind, veel zon. En toch kan het: mijn drie Yellow Pears, samen in één hangbak, gaven half september nog altijd tomaten.

Op warme dagen loopt het op mijn terras op het zuiden soms op tot 50 °C. Dan had de hangbak twee keer per dag een flinke gietbeurt nodig. Nu, op het einde van het seizoen, kleuren de bladeren wat geler.

Binnen op de vensterbank of in de bureauhoek is het omgekeerde. Geen wind, geen regen, en in de winter weinig licht, dus weinig verdamping. Een overwinterende peper (zie pepers overwinteren) kan in een koele kamer veel langer zonder water dan je gewoon bent. Daar is te veel water het grote risico, niet te weinig.

Waarom 's ochtends

's Ochtends gieten heeft twee voordelen. Er verdampt minder, en de plant heeft het water de hele dag ter beschikking, net wanneer hij het gebruikt. 's Avonds gieten mag, maar bladeren die de hele nacht nat blijven, geven schimmels en plagen kansen.

Dat laatste weegt zwaar in België. In juli koelt het in Ukkel 's nachts normaal af tot gemiddeld 14,1 °C. Blad dat bij zonsondergang nat wordt, blijft dat in zo'n nacht lang. Giet dus op de grond, niet over het blad. Waarom dat bij tomaten extra telt, lees je in phytophthora in een natte zomer.

En gieten in de volle zon, omdat druppels als een vergrootglas zouden werken? Op gladde, onbehaarde bladeren geven waterdruppels geen brandschade. Alleen bij bladeren met waterafstotende haren, die de druppel boven het blad houden, kan het wel. 's Middags gieten is dus vooral inefficiënt. Een ramp is het niet.

Regelmaat boven hoeveelheid

Tomaten en pepers verdragen een pot die afwisselend kurkdroog en kletsnat is slecht. Houd de grond gelijkmatig vochtig; dat voorkomt barsten in de vruchten en neusrot. Wie een weekend weggaat in juli, zet de potten beter samen in de schaduw dan dat hij ze op zaterdagochtend verzuipt.

En als het kan, giet met regenwater. Leidingwater is het laatste redmiddel, al is het maar om water te sparen.