Waarom meer mest niet meer pepers geeft

Het gaat bijna altijd zo. De plant ziet er wat bleek uit, of hij bloeit en zet geen vrucht. Dus krijgt hij een scheut extra in de gieter. Een week later nog eens, want het hielp niet. Ondertussen worden de bladranden bruin, en dat lijkt dan weer op een tekort.

Meststof is zout. Niet het zout uit je keukenkast, maar scheikundig wel: kaliumnitraat, ammoniumnitraat en dergelijke lossen op in water en maken dat water geleidend. Daarom kun je het ook meten, en daarom kun je er ook te veel van geven.

Wat er in een pot gebeurt

In een moestuin spoelt de regen overtollige zouten naar diepere lagen. In een pot gaat dat niet vanzelf. In een tunnelkas, waar geen regen valt, stapelen mineralen uit meststof, compost en gietwater zich op, tot er soms een witte korst op de grond ligt. Een pot onder de groeilamp, in de serre of op een balkon met een afdak erboven is dezelfde situatie in het klein. Zie je een bruinige of witte korst op de potgrond of langs de binnenrand van de pot, dan is dat een waarschuwing.

Wat dat zout doet, is eenvoudig uit te leggen. Hoe zouter het water rond de wortels, hoe moeilijker de plant er water en voedingsstoffen uit haalt. Bij hoge waarden groeien de wortels niet meer. Dat is wat mensen bedoelen als ze zeggen dat mest "verbrandt".

De symptomen: bruine of gele bladranden, afgestorven randen, paarsige bladeren, een plant die niet verder wil. Bij de hoogste waarden verwelkt de plant en toont hij tekortsymptomen. Daar zit de valkuil. Een plant met te veel zout ziet eruit alsof hij iets mist. Wie dan bijmest, maakt het erger.

Trage groei, bruine bladpunten, dode worteltopjes en slap hangen kunnen ook andere oorzaken hebben. Een plant die slap hangt in natte grond, heeft vaak te veel water of te veel zout gekregen. Geen van beide los je op met extra voeding.

Pepers verdragen minder dan tomaten

Een peper is gevoeliger voor zout dan een tomaat. Bij tomaat begint de opbrengst te dalen boven een geleidbaarheid (EC) van 2,5 dS/m in de bodem, bij paprika al boven 1,5. De helft van de oogst kwijt ben je bij tomaat pas bij 7,6, bij peper al bij 5,1.

Neem die getallen niet letterlijk: ze gelden voor veldgrond en een labomethode die je thuis niet nadoet, dus je kunt ze niet naast de meting van je eigen pot leggen. De volgorde blijft wel overeind. Een peper zit sneller in de problemen dan een tomaat die dezelfde gieter krijgt.

Stikstof: niet altijd meer blad, wel minder vruchten

Naast het zout speelt er nog iets. Te veel stikstof duwt de plant de verkeerde kant op. Bij tomaten geeft het bladgroei in plaats van vruchten, en de bloei kan later komen.

Bij paprika is het goed onderzocht. Op het veld, bij de twee hoogste stikstofgiften, hingen er bij de vroege plukken tot ongeveer de helft minder vruchten aan de plant. Hoe meer stikstof, hoe minder bloemen vrucht zetten.

En een overdosis gaf geen weelderige plant. De groei werd net geremd, vooral in het begin. "Veel blad, geen vruchten" klopt dus bij een beetje te veel. Bij echt te veel staat de plant gewoon stil.

Het gevoeligst zijn de weken tussen verplanten en de eerste open bloem. Te veel stikstof in die periode geeft minder bloemknoppen, en open bloemen en jonge vruchten vallen af, ook later in het seizoen.

Minder kan ook volstaan. Paprika's in een nethuis kregen 100, 50 of 25 ppm stikstof. Met 50 ppm was de oogst even hoog als met 100, en de planten maakten meer wortels. Met 25 ppm daalde de opbrengst wel. Dat was in een woestijnklimaat op zandgrond, niet op een Belgisch balkon. Maar de les reist mee: halveren kostte er niets, en onder een bepaalde grens wordt minder weer slechter.

Hoeveel is normaal?

Op een verpakking staat een NPK-verhouding, bijvoorbeeld 20-10-20: twintig procent stikstof, tien procent fosfaat, twintig procent kalium. Met een simpele rekensom weet je wat je geeft. Gram meststof per liter water, maal het stikstofpercentage, maal tien, is ppm stikstof. Eén gram van een 20-10-20 in een liter water geeft dus 200 ppm.

Beroepskwekers van groenteplanten geven jonge planten 50 tot 100 ppm stikstof bij elke gietbeurt. Planten in volle groei krijgen 200 ppm bij elke beurt, of 300 ppm één keer per week. Dat is in gecontroleerde kassen; een plant op de vensterbank in maart groeit trager en heeft minder nodig.

Tomaten in potten voed je elke 10 à 14 dagen met een kaliumrijke meststof, vanaf het moment dat de eerste vruchten zwellen. Niet vroeger, en niet elke dag.

En in de winter? Bij korte dagen en weinig licht groeien planten nauwelijks en hebben ze weinig of geen voeding nodig. Voor een overwinterende peper in een Vlaamse living geldt dat dubbel. Meer daarover in pepers overwinteren.

Bij het laatste verpotten meng ik wormenmest, zeewierkalk, een beetje vleermuisguano en perliet door moestuinpotgrond. Pas vanaf de vruchtzetting geef ik vloeibare voeding, een 6-4-8 die ik ook voor mijn blauwe bessen, munt en basilicum gebruik.

Meten in plaats van gokken

Een EC-meter vertelt je meer dan het blad. De methode is eenvoudig: één deel potgrond, twee delen gedemineraliseerd water, goed mengen en de geleidbaarheid van het water meten. Voor potgrond lees je de uitkomst, in mS/cm, zo:

• onder 0,75: laag, veilig voor alle planten, ook zaailingen
• 0,76 tot 1,25: normaal, al kunnen heel zoutgevoelige gewassen wat opbrengst verliezen
• 1,26 tot 1,75: vrij hoog, zoutgevoelige zaailingen kunnen schade krijgen
• 1,76 tot 2,25: zeer hoog, zaailingen raken waarschijnlijk beschadigd, volwassen planten kunnen verwelken en tekorten tonen
• boven 2,25: extreem, de meeste wortels raken beschadigd

Gebruik je leidingwater, meet dan eerst dat water en trek het af van je resultaat. Water van 0,20 en een meting van 1,20 geeft een echte waarde van 1,0. Leidingwater is geen gedemineraliseerd water: er zitten van nature calcium en magnesium in.

Organische korrels zijn geen vrijbrief. Traag werkende organische mest verkleint de kans op verbranding, maar compost en mest bevatten zelf ook zouten, en grote hoeveelheden koffiedik kunnen de plantengroei remmen.

Een witte korst op de grond had ik zelf ook eens, met een andere meststof dan ik nu gebruik.

Doorspoelen, en wat het niet oplost

Heb je te veel gegeven, dan spoel je het zout eruit. Reken op twee keer het volume van de pot: een pot van tien liter krijgt twintig liter water, dat er onderaan vrij uit moet kunnen lopen. Het kan ook in twee rondes: grondig water geven, vijf minuten wachten, en dan nog eens, zodat het overschot uit de gaten loopt.

Doe dat in de douche, in de tuin, of op een rooster. Niet boven het balkon van de onderburen.

Doorspoelen werkt voor snel oplosbare en vloeibare meststoffen. Trage korrels blijven gewoon verder voeding vrijgeven. Zie je ze nog liggen, schep ze dan van de bovenlaag of verpot in verse grond.

Na het doorspoelen zit er ook weinig bruikbare voeding meer in de pot. Begin daarna opnieuw, aan de lage kant. Een plant die net van te veel zout herstelt, is geen plant die een inhaalbeurt nodig heeft.

Nog één verband: zacht, weelderig weefsel door te veel stikstof is ook vatbaarder voor schimmels. Dat speelt al bij zaailingen, zie kiemschimmel.