Bladluis, spint en trips op je peperplant binnen: herkennen en aanpakken

Buiten zag je ze amper. Er zat al eens een luis op een scheut, en een week later was die weg, opgegeten of van de plant geregend. Dan gaat de plant in oktober naar binnen, en na drie weken plakken de bladeren.

Dat is geen pech. Binnen valt alles weg wat buiten de beestjes klein hield: rovers, regen, koude nachten. En de lucht in een verwarmde kamer is precies wat twee van de drie graag hebben.

Wie zit er op je plant?

De drie gewone plagen op pepers binnen laten elk een ander spoor na. Wie weet waar hij moet kijken, is er een week vroeger bij.

Bladluis zie je met het blote oog. Kolonies zitten rond de groeitoppen, bij bloemknoppen en onder jonge bladeren. Ze zijn groen, zwart, geel of roze, 1 à 7 mm groot. Andere tekens: kleverige bladeren door honingdauw, waarop later een zwarte schimmellaag groeit, en witte velletjes die als roos op de bladeren eronder liggen. Dat zijn afgeworpen huidjes.

Spint zie je eerst aan het blad, niet aan het beestje. De bovenkant van het blad krijgt een fijne, lichte spikkeling. Draai het blad om en kijk met een loep van tien keer: kleine geelgroene mijtjes met twee donkere vlekken, eitjes en witte huidjes. In de herfst kunnen ze oranjerood kleuren. Bij een zware aantasting spinnen ze fijne draadjes over de plant.

Trips is het lastigst. Aangetaste bladeren worden dof en krijgen een zilverwitte glans, met veel kleine zwarte puntjes: de uitwerpselen, die eruitzien als druppeltjes donkere vernis. Op groeitoppen en in bloemknoppen zorgen ze voor misvormde groei. De beestjes zelf zijn smal en tot 2 mm lang. Schud een scheut uit boven een wit blad papier en je ziet ze lopen.

Bladluis is bij mij zo goed als onvermijdelijk. Spint kwam ik ook al tegen.

Waarom het binnen zo snel gaat

Spint houdt van warm en droog. Bij 10 °C duurt een generatie ongeveer 55 dagen, bij 21 °C nog maar 12. Een plant in een koele trappenhal heeft dus een heel ander probleem dan een plant bij de radiator. Droge lucht doet de rest. Een verwarmd huis is in de winter droog: koude buitenlucht bevat weinig vocht, en als die binnen opwarmt, daalt de relatieve vochtigheid nog verder. Wie wil weten hoe droog het bij de plant is, hangt er een hygrometer bij.

Luis kent binnen geen winter. Buiten overwinteren de meeste soorten als ei, maar op kamerplanten blijven ze het hele jaar actief. Een groot deel van het jaar bestaat een kolonie uit wijfjes die levende jongen krijgen. In warm weer is een pasgeboren luis na zeven à acht dagen zelf volwassen, en krijgt ze tot 80 jongen in een week. Reken maar uit wat twee luizen in oktober worden tegen de kerst.

Trips verstopt zich in de grond. Een wijfje legt tot 100 eitjes, en in ideale omstandigheden duurt een generatie 24 à 35 dagen. De laatste stadia voor het volwassen insect eten niet en zitten in de potgrond of in schuilhoekjes op de plant. Daarom lijkt trips soms weg en komt hij toch terug.

Voor de plant naar binnen gaat

Het meeste werk bespaar je aan de deur.

Wat voor kamerplanten geldt, werkt voor een peper even goed. Kijk nieuwe of binnengehaalde planten grondig na, zet ze eerst apart van de rest, en controleer daarna geregeld. Zet besmette planten niet naast gezonde. En een zwaar aangetaste plant weggooien is soms eenvoudiger dan hem proper krijgen.

Met je handen, de douche en een blauw kaartje

Luis kun je gewoon tussen duim en wijsvinger platdrukken. De rest van de kolonie spuit je weg met een krachtige waterstraal. Zet de plant in de douche, hou de pot schuin zodat de grond niet wegspoelt, en spuit vooral onder de bladeren.

Spint is te klein om met de hand weg te halen. Water helpt wel: besproei of verneval bij een aantasting de onderkant van de bladeren minstens één keer per dag. Verwacht er geen wonderen van. In vochtiger lucht heeft spint het minder naar zijn zin, maar dat houdt het op zich niet onder controle. Zwaar aangetaste bladeren knip je beter weg.

Trips vliegt en is daardoor moeilijk met de hand te pakken. Blauwe kleefvallen boven of tussen de planten vangen volwassen trips en tonen je hoeveel er zijn. Buiten gebruik je ze beter niet, omdat ze dan ook veel andere insecten vangen. In huis is dat minder een probleem, al zijn ze geen sieraad.

Doe het wekelijks. Eén keer grondig spoelen en dan een maand niet kijken, geeft de eitjes precies de tijd die ze nodig hebben.

Tegen bladluis doet een strenge ochtendronde wonderen: kijken, en de luizen er met de hand aftrekken. Doe dat wel met propere handen, want je maakt kleine wondjes waarlangs ziektes binnen kunnen. Een sterke plant weert zich ook beter. Voed op een vast schema en geef je plant het licht, de luchtstroom en de beschutting die bij zijn soort passen. Later in het seizoen krijgt bladluis dan meestal geen kans meer.

Spint is een ander verhaal. Ik probeer het eerst weg te spuiten met water. Lukt dat niet, dan gebruik ik een biologisch middel, en spuit ik 's avonds, zodat ik bestuivers en andere nuttige beestjes niet raak.

Rovers in de woonkamer

Natuurlijke vijanden kun je kopen, ook voor gebruik binnen of in een serre.

Tegen spint is de roofmijt Phytoseiulus persimilis het meest gebruikte middel. Hij is even groot als een spintmijt, maar oranjerood, peervormig en veel beweeglijker. Een tweede roofmijt, Amblyseius californicus, is minder efficiënt bij een zware aantasting maar kan preventief ingezet worden.

Er is een voorwaarde die in verkoopteksten zelden vooraan staat. Phytoseiulus heeft vochtige lucht nodig. Bij 27 °C en 40 procent luchtvochtigheid komen veel eitjes niet uit en krijgt hij het spint niet onder controle. Bij 21 °C lukt het wel, zowel bij 40 als bij 80 procent, maar bij 80 procent gaat het sneller. Vergeleken met drie andere roofmijten verdraagt hij droge lucht het slechtst.

Vertaald naar je huis: een plant op 20 °C in een gewone kamer is een haalbare plek voor roofmijten. Een plant vlak onder een warme lamp in droge winterlucht is dat veel minder. Hoe het precies uitdraait in een woonkamer, is niet getest, maar de richting is duidelijk.

Tegen trips helpen roofmijten van het geslacht Amblyseius en de roofwants Orius laevigatus. Tegen luis zijn larven van gaasvliegen en zweefvliegen te koop, en sluipwespen die hun eitjes in de luizen leggen.

Eén ding geldt voor allemaal. Rovers leven van hun prooi. Zijn de plaagbeestjes op, dan sterven of vertrekken ze. Het is dus geen verzekering die je in september afsluit voor de hele winter.

En een middel?

Liever niet, ook niet op natuurlijke basis: pesticiden treffen ook de nuttige beestjes. Breedwerkende insecticiden kunnen spint zelfs doen toenemen, omdat ze vooral de rovers van het spint doden.

Wil je toch iets gebruiken: in België mag je als particulier alleen gewasbeschermingsmiddelen gebruiken die toegelaten zijn voor niet-professioneel gebruik. Welke dat zijn, voor welke plaag en op welke teelt, zoek je op via fytoweb.be, de website van de FOD Volksgezondheid. Lees daarna het etiket, want pepers zijn een eetbare teelt.

Roofmijten heb ik zelf nog niet geprobeerd.