Wanneer zaai je superhots? Waarom januari eigenlijk al laat is

De meeste zaaikalenders zeggen: pepers in februari of maart. Voor een paprika klopt dat. Voor een Carolina Reaper of een Naga Morich is het een recept voor groene vruchten in oktober.

Veel zaaiadvies voor superhots komt uit de zuidelijke VS of Australië, waar de zomer lang en heet is. Een Belgische zomer is koeler, natter en korter. Alles hieronder is voor hier gerekend.

Terugrekenen vanaf het einde

Begin niet bij de zaaidatum. Begin bij het moment waarop het seizoen stopt.

Het einde. Vanaf eind september worden de nachten koud en de dagen kort. Een peperplant rijpt dan nog nauwelijks bij. In een serre win je een paar weken, buiten niet. Neem begin oktober als grens.

Het begin buiten. Aan de andere kant van het seizoen staat half mei: tot de IJsheiligen kan het vriezen, en ook daarna blijven de nachten vaak koel. Buiten in volle grond halen superhots in een Belgische zomer zelden veel. Een serre, een tunnel of een pot tegen een warme zuidmuur geeft de doorslag.

De rijping. Superhots doen er lang over van bestoven bloem tot rijpe vrucht. Reken ruwweg op twee à drie maanden, afhankelijk van ras en warmte.

De bloei. Van zaaien tot eerste bloemen duurt bij chinense al gauw drie à vijf maanden. De eerste bloemen vallen bovendien vaak af: te koud 's nachts, te warm overdag, of de plant is er nog niet klaar voor. En één rijpe vrucht is geen oogst. Je wilt dat de plant zijn hoofdlading in juni of begin juli zet.

De kieming. Chinense kiemt traag: één à vier weken bij 25 à 30 °C. Kouder duurt het langer. Die weken tellen mee.

Reken terug vanaf een vruchtzetting in juni: kieming plus groei tot bloei is samen zo'n vier à zes maanden. Dan kom je uit tussen december en februari.

De snelle kant van die bereiken haal je alleen met warmte en licht vanaf dag één. Met een koele Belgische meimaand erachter zit je al snel aan de trage kant. Dan is december het antwoord, en januari al laat.

Maar dat geldt met bijverlichting. Zonder lamp schuift alles op, en daarover gaat de rest van dit stuk.

Dit zijn ruwe getallen. Een warme zomer maakt veel goed, een natte kost weken. Het gaat om de volgorde, niet om de dag.

Twee seizoenen geleden stonden hier Carolina Reapers, ghost peppers en yellow scotch bonnets. Het jaar daarop hield ik het rustiger: Big Bertha-paprika's, Macroni Red en wat tomaten. Dat is ook een manier om deze kalender te lezen — wie in december niet aan een superhot begint, kan zich in februari nog altijd bedenken.

Vroeg zaaien zonder lamp levert weinig op

December zaaien, klaar? Niet helemaal.

In december heb je in België zo'n acht uur daglicht, en op een bewolkte dag is dat licht zwak. Een zaailing op de vensterbank groeit dan vooral in de lengte: dunne stengel, bleek blad, een plantje dat omvalt. Dat haalt hij later niet in. Hij blijft alleen langer zwak.

Zonder lamp levert zaaien in december weinig voorsprong op tegenover begin maart. Hoeveel licht een vensterbank dan echt geeft, staat in dit artikel over de vensterbank in januari. De vroege zaailing staat vooral te wachten op licht.

De lamp is dus de eigenlijke oplossing, niet de datum:

• Met groeilamp: zaai superhots tussen half december en half januari.
• Zonder lamp: zaai begin maart, op de lichtste vensterbank die je hebt, en aanvaard dat de oogst later en kleiner is. Een serre of een warme plek in de zomer wordt dan belangrijker.
• Met een overwinterde plant: je hebt al maanden voorsprong. Zie pepers overwinteren.

Wat de lamp kost

Een led-groeilamp voor een paar zaaibakjes verbruikt al gauw 20 à 50 watt. Een voorbeeld met 30 watt, 16 uur per dag:

• 30 W × 16 uur = 0,48 kWh per dag
• × 100 dagen, van half december tot eind maart = 48 kWh
• × jouw stroomprijs per kWh

Aan 30 cent per kWh is dat ongeveer 14 euro voor het seizoen. Vul je eigen lamp en je eigen tarief in. Een warmtemat voor de kieming komt erbij, maar die staat maar een paar weken aan.

Hoe je het doet

1. Kiem warm. Een warmtemat met thermostaat, 25 à 30 °C in de aarde. Chinense onder 20 °C kiemt traag of nauwelijks.
2. Na de kieming koeler. Zo'n 20 à 24 °C is genoeg. Te warm met te weinig licht geeft opnieuw lange stengels.
3. Licht 14 à 16 uur per dag, met een timer. Hang de lamp op de afstand die de fabrikant opgeeft. Te ver weg is bijna hetzelfde als geen lamp.
4. Verspeen zodra de eerste echte bladeren er zijn, eerst in een kleine pot. Groter pas later.
5. Zorg voor beweging. Een ventilatortje op de laagste stand, of dagelijks met je hand over de toppen strijken, geeft stevigere stengels.
6. Geef niet te veel water. Kleine plantjes in grote natte potten krijgen wortelrot. Laat de bovenlaag licht opdrogen.

Wat vroeg zaaien nog kost

• Plaats. Een plant die in december gezaaid wordt, staat tot half mei binnen. In april zijn dat geen zaailingen meer, maar planten in potten van een liter.
• Beestjes. Luis vindt je kweektafel wel. Kijk wekelijks onder de bladeren.
• Geduld. Superhots groeien de eerste weken traag. Dat is normaal. Bij pepers betekent niets zien meestal dat het nog bezig is.

Welke rassen dit betreft

Niet alleen de bekende superhots. Alles met een lang seizoen:

• Chinense: Carolina Reaper, Naga Morich en de 7 Pot-types, maar ook habanero's en Scotch Bonnets, al zijn die iets vlotter.
• Pubescens: rocoto's zijn traag bij de kieming en in de groei. Zelfde regime.
• Baccatum en annuum: die mogen later. Met een lamp is februari ruim op tijd; zonder lamp is de tweede helft van maart voor de meeste prima. Snelle annuums kunnen nog in april.

Per ras staan kiemtijd, kiemtemperatuur en zaaikalender in de shop, bij chinense en rocoto.

Te laat begonnen?

Geen drama. Een superhot die in maart gezaaid wordt, kan nog vruchten geven, maar in België vooral in een serre of tegen een warme zuidmuur. Het worden er minder, en in een koele zomer rijpt een deel niet af.

Een vrucht die al begint te kleuren, kun je in oktober plukken en binnen laten narijpen. Een volledig groene rijpt meestal niet goed meer na.

Of zaai dit jaar iets snellers, en zet de superhot op de lijst voor december.