Kiemkracht zelf testen met een keukenrol

Mijn eerste kweekervaring was waterkers uit de zakjes bij de Doowap-koeken. Waterkers vraagt weinig: vocht, een paar dagen, klaar.

Pepers zijn een ander verhaal. Toen ik ging samenwonen, dook ik in de nachtschadefamilie. Ik zaaide per ras een hele resem, want de zaaigids zei dat maar een deel zou kiemen. Ze kwamen allemaal op. Ik kreeg het niet over mijn hart om er één weg te doen.

Een dertigtal planten werden het. De helft hield ik zelf, de andere helft heb ik onder zachte dwang laten adopteren door familie. Dat is een oplossing die één keer werkt.

De les: weet vooraf hoeveel van je zaad kiemt. Dan zaai je wat je nodig hebt, en niet wat een gids gokt.

Wat je nodig hebt

• Keukenpapier, liefst stevig en zonder print
• Een diepvrieszakje met sluiting, of een doosje met deksel
• Een watervaste stift
• Tien zaden per ras, twintig als je er genoeg hebt
• Een warme plek en een thermometer

Hoe je het doet

1. Maak het papier vochtig, niet nat. Dubbel gevouwen onder de kraan, en dan uitwringen tot er geen druppel meer uitkomt. Plassen water verstikken zaad en kweken schimmel.
2. Leg de zaden op één helft, met wat ruimte ertussen. Vouw de andere helft erover.
3. Stop het in het zakje en schrijf erop: ras, datum, aantal zaden. Doe dat meteen. Na twee weken ziet elk zakje er hetzelfde uit.
4. Zet het warm. Voor pepers is 25 à 30 °C ideaal, voor tomaten volstaat 20 à 25 °C. Een warmtemat met thermostaat is het betrouwbaarst. De bovenkant van de koelkast of de router kan ook, maar meet eerst hoe warm het daar echt is. Een radiator is te wisselvallig.
5. Kijk om de één à twee dagen. Open het zakje even voor verse lucht en maak het papier opnieuw vochtig als het uitdroogt.
6. Tel. Een zaad is gekiemd zodra er een wit worteltje uitsteekt. Haal gekiemde zaden eruit en noteer het aantal, zodat je niets dubbel telt.

Hoe lang je wacht

Hier gaat het vaak mis: mensen stoppen te vroeg.

Dat zijn richtgetallen bij de juiste temperatuur. Een paar graden kouder, en alles duurt langer. Oud zaad is ook trager dan vers zaad.

Bij pepers betekent niets zien meestal dat het nog bezig is. Gooi een chinense-test niet weg na tien dagen.

Wat het getal zegt

Stel: van tien zaden kiemen er zeven. Dan is je kiemkracht niet exact 70 procent.

Met tien zaden weegt elk zaad tien procentpunten, en toeval speelt fors mee. Zeven op tien past bij een zakje dat in werkelijkheid 50 procent haalt, maar evengoed bij een zakje van 85 procent. Met twintig zaden wordt die marge kleiner, met vijftig nog kleiner. Dan heb je wel vijftig zaden opgebruikt.

Wat je er wel mee kunt:

• 8 à 10 op 10: zaai zoals gepland.
• 4 à 7 op 10: bruikbaar. Zaai een paar extra zaden per plant die je wilt.
• 1 à 3 op 10: zaai veel ruimer, of vervang het zaad.
• 0 op 10 na een ruime wachttijd: waarschijnlijk op. Controleer eerst of het papier niet uitdroogde en of de temperatuur klopte.

Een keukenroltest valt ook iets gunstiger uit dan zaaien in grond. Op papier hoeft een kiemplant niet door een laagje aarde te duwen. In een zaaibakje valt er altijd wat meer uit.

Gekiemde zaden gebruiken

Weggooien hoeft niet. Een gekiemd zaad kun je gewoon zaaien.

• Doe het zodra het worteltje zichtbaar is, liefst voor het een centimeter lang is. Lange worteltjes groeien in het papier en breken.
• Pak het zaad vast bij de zaadhuid, niet bij het worteltje.
• Leg het met het worteltje naar beneden in een vochtig plantgaatje en dek het af met een paar millimeter grond.

Eigenlijk is dit voorkiemen: je zaait alleen wat zeker gekiemd is. Bij zeldzame zaden is dat een argument op zich.

Schimmel

Een beetje wit pluis op een zaad dat niet kiemt, komt voor. Vaak was het zaad al dood en is de schimmel het gevolg, niet de oorzaak.

• Haal beschimmelde zaden weg.
• Vervang het papier als de schimmel zich uitbreidt.
• Minder water en dagelijks even lucht helpen het meest.

Wanneer je test

• Zaad dat langer dan een jaar in de schuif lag.
• Zaad dat je zelf won, zie zaad winnen uit je eigen pepers.
• Zaad dat warm of vochtig bewaard werd.
• Een paar weken voor je zaaiplan. Voor superhots betekent dat in december.

Een test zegt iets over dat zakje op dat moment, niet over volgend jaar. Kiemkracht daalt langzaam, ook in een goede schuif.

Wie per ras wil nalezen hoe lang het kiemt en bij welke temperatuur: dat staat bij elk ras in de shop.